ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΠΡΟΦΗΤΗ ΗΛΙΑ (1886)

Προφήτης Ηλίας («Αϊ Λιας»)

Wednesday, June 24, 2020
Στα νότια και περί τα τριακόσια-τετρακόσια μέτρα μακριά από το χωριό είναι η εκκλησιά «Αϊ Λιας», ίδια περίπου σε μέγεθος με την εκκλησιά της Αγίας Παρασκευής. Καλοκτισμένη κι αυτή, μέσα σ' ελαιώνα. Λειτουργείται πάνδημα κατά τη μέρα της γιορτής του Αγίου, μέρα του προφήτη Ηλία στις 20 του Ιούλη. Κτίστηκε κι αυτή από τον παλιό κάτοικο του χωριού γερο Μουσχάρα (δικό του είναι και το χωράφι γύρω), που έκτισε και την Αγία Παρασκευή. Το κτίσιμο δυο εκκλησιών τότε από τον ίδιο νοικοκύρη, αποδόθηκε από τους κατοίκους του χωριού, στο ότι μέλος της οικογένειας του βρήκε θησαυρό. Αυτό όμως μας το διέψευσε απόγονος του. Έκτισε τις εκκλησιές αυτές, γιατί ήταν καλός νοικοκύρης, με κτηνοτροφία αρκετά μεγάλη γεωργία και πολλά χωράφια. Είχε περιουσία, μελίσσια και αυτός και τα παιδιά του, όλη η οικογένεια του δηλαδή, ήταν εργατικοί. Ήταν η εκκλησιά χαλασμένη απ' τον καιρό του 1821, απ' τους Οθωμανούς.
GPS (Γεωγραφικό Πλάτος & Μήκος τοποθεσίας): 40.043908, 23.413078

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
Βασίλειος Γ. Ματαυτσής «Η κωμόπολη Κασσάνδρεια (πρώην Βάλτα) Χαλκιδικής» 2006
ΕΡΕΥΝΑ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗ & ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ-ΧΑΡΤΩΝ-ΚΕΙΜΕΝΩΝ:
Βαγγέλης Κατσαρίνης
Ηλεκτρονικός - Κατασκευαστής Ιστοσελίδων Διαδικτύου
© Sunspot Web Design 2008-2021 ®

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΣΤΗ ΒΑΛΤΑ (ΚΑΣΣΑΝΔΡΕΙΑ)

Ανασκαφική έρευνα Οκτωβρίου- Δεκεμβρίου 2001
Wednesday, June 24, 2020

Η Βάλτα, που το 1955 μετονομάσθηκε σε Κασσάνδρεια, βρίσκεται στο μέσον περίπου της χερσονήσου της Κασσάνδρας και από ότι γνωρίζουμε μέχρι τώρα από τις πηγές, εμφανίζεται στο προσκήνιο της ιστορίας στα τέλη του 16ου αιώνα (1589-1590). Είναι η εποχή που η Κασσάνδρα παραχωρείται στον αρχιευνούχο του παλατιού Gazanfer Aga, μετατρέπεται σε βακούφι (1591) και ανασυγκροτείται με τη δημιουργία αγιορείτικων μετοχίων και νέων χωριών. Έκτοτε η Βάλτα αναπτύσσεται σε κεφαλοχώρι, καθίσταται κέντρο εμπορίου σιτηρών, έδρα των υποπροξενείων Γαλλίας και Ολλανδίας (18ος αιώνας) και έδρα της Μητροπόλεως Κασσάνδρειας.
Από την παλαιότερη ιστορία της Βάλτας και της περιοχής της δεν είναι τίποτα γνωστό από τις πηγές. Από τα αρχαία κατάλοιπα, που ο Avezou κατέγραψε στη Βάλτα -επιγραφές, γλυπτά κ.λ.π - τα περισσότερα αναφέρει ότι έχουν μεταφερθεί από άλλες περιοχές της χερσονήσου. Ακόμη και το περίφημο παλαιοχριστιανικό ανάγλυφο που βρίσκεται πάνω από τη δυτική είσοδο του μητροπολιτικού ναού, συνδέεται με το τέμπλο του ναού του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης ή με τον επισκοπικό ναό της Κασσάνδρειας (Ποτίδαιας).
Η μόνη γνωστή αρχαιολογική θέση που έχει εντοπιστεί στην εγγύς της Βάλτας περιοχή, από παλαιότερες επιφανειακές έρευνες του κ. Παπάγγελου, είναι ένας λόφος ΝΔ του χωριού με την επωνυμία «Απάνω χώρα» και ίχνη παλαιοχριστιανικής εγκατάστασης.
Η παρακολούθηση εκσκαφών για ανοικοδόμηση στα οικόπεδα του χωριού δεν είχε αποκαλύψει, μέχρι πρόσφατα, κανένα καινούργιο στοιχείο για την παλαιότερη ιστορία του. Το προηγούμενο έτος ωστόσο, κατά τις εκσκαφές δύο οικοπέδων, στον λόφο του Προφήτη Ηλία, στις νότιες παρυφές του οικισμού, βρεθήκαμε σε μια ενδιαφέρουσα για την περιοχή ανακάλυψη. Βορείως και νοτίως του ομώνυμου ναυδρίου του 1886 εντοπίσθηκε ένα εκτεταμένο νεκροταφείο.
Στην ανασκαφική έρευνα που ακολούθησε, κατά το διάστημα Οκτωβρίου- Δεκεμβρίου 2001, αποκαλύφθηκαν εβδομήντα ένας τάφοι, που απλώνονταν από την κορυφή του λόφου ως τις απαλές πλαγιές του, συχνά σε δύο με τρία επάλληλα στρώματα. Η ανασκαφή ήταν σωστική και έτσι ερευνήθηκε μόνο ο χώρος των δύο οικοπέδων, ωστόσο, είναι σχεδόν βέβαιη η συνέχεια του νεκροταφείου γύρω από τον ναό. Στην πλειοψηφία τους οι ταφές ήταν ελεύθερες με τον νεκρό τοποθετημένο σε λάκκο, σκαμμένο στο αμμώδες έδαφος. Αρκετοί από τους γυναικείους σκελετούς διατηρούσαν τα κοσμήματά τους. Τα περισσότερα ήταν χάλκινα ενώτια σε μορφή κρίκου, δαχτυλίδια απλά, ένα χάλκινο βραχιόλι από παιδική ταφή και τρία γυάλινα. Από τα ενώτια, δύο ζεύγη παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Το πρώτο αποτελείται από δύο στελέχη, το ένα διάτρητο χάλκινο και το άλλο αργυρό, με ένθετο σεντέφι, το οποίο σε συνδυασμό με άλλα ευρήματα του τάφου, μπορεί να χρονολογηθεί στον 15ο αιώνα. Το δεύτερο είναι ζεύγος χάλκινων φουσκωτών ενωτίων με περίκλειστα σμάλτα. Από την ένδυση των νεκρών βρέθηκε μία πόρπη και σιδερένια πέταλα υποδημάτων.
Η κεραμική ήταν περιορισμένη. Σε δύο τάφους βρέθηκαν από δύο και ένα αντίστοιχα κανατάκια πιθανόν παλαιοχριστιανικά, και σε τρεις άλλους από μια εφυαλωμένη κούπα του 15ου αιώνα.
Δύο από τους νεκρούς κρατούσαν στο χέρι από ένα σκυφωτό υστεροκομνήνειο νόμισμα, ενώ σε τρεις τάφους βρέθηκαν πάνω στο στήθος του νεκρού δύο ασημένια και δύο χάλκινα οθωμανικά νομίσματα που τοποθετούνται στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα. Τα τρία εξ αυτών μπόρεσαν να χρονολογηθούν με ακρίβεια στη βασιλεία του Βαγιαζήτ Β' (1481 -1512). Την ταύτιση των οθωμανικών νομισμάτων έκανε η αρχαιολόγος Λ. Σαμπανοπούλου.
Για τη χρονολόγηση του νεκροταφείου τα ευρήματα που προσφέρουν κάποιες σταθερές ενδείξεις είναι περιορισμένα. Τα παλαιοχριστιανικά αγγεία μας δίδουν το παλαιότερο χρονικό όριο, ενώ οι εφυαλωμένες κούπες και τα οθωμανικά νομίσματα του 15ου αιώνα το νεότερο γνωστό. Το μεσοδιάστημα μεταξύ των δύο αυτών ορίων καλύπτεται από τα δύο υστεροκομνήνεια νομίσματα. Δεν μπορούμε να χρονολογήσουμε με ασφάλεια την κάθε ταφή και να την αποδώσουμε στην εποχή της. Ωστόσο με βάση τα σταθερά χρονολογικά στοιχεία που έχουμε μπορούμε να πούμε ότι πρόκειται για ένα νεκροταφείο που χρησιμοποιείται για διάστημα δέκα αιώνων περίπου. Ακόμη κι αν θεωρήσουμε, από έλλειψη δεδομένων, ότι για κάποια διαστήματα είχε εγκαταλειφθεί, πρέπει να επισημάνουμε τη διατήρηση της παράδοσης για την κοιμητηριακή χρήση του χώρου επί δέκα αιώνες.
Ο οικισμός που ανταποκρίνεται σε αυτό, όπως αναφέραμε, δεν έχει εντοπισθεί ακόμα. Μπορούμε όμως να πούμε ότι η Βάλτα της Τουρκοκρατίας είναι συνέχεια ενός παλαιότερου οικισμού, ο οποίος υπήρχε στην περιοχή. Υπενθυμίζοντας δε το τοπωνύμιο «Απάνω χώρα», στο οποίο έχει εντοπισθεί παλαιοχριστιανικός οικισμός θα πρέπει να αναζητήσουμε και μία «Κάτω χώρα» με την οποία για ένα διάστημα συνυπήρχε. Υπάρχει λοιπόν η λογική πιθανότητα η «Απάνω χώρα», για άγνωστους λόγους, να εγκαταλείφθηκε και ο πληθυσμός να απορροφήθηκε από τον νεότερο, θεωρητικά, οικισμό της «Κάτω χώρας», δηλαδή της μεταγενέστερης Βάλτας.
Το παράδειγμα της Βάλτας έρχεται να φωτίσει εν μέρει τα λίγα που είναι γνωστά για ολόκληρη τη χερσόνησο της βυζαντινής Κασσάνδρας. Οι πληροφορίες που έχουμε για αυτήν επικεντρώνονται κυρίως στην εξέλιξη της ελληνιστικής Κασσάνδρειας, ενώ η υπόλοιπη χερσόνησος θεωρείται από τους μελετητές κυρίως ως τόπος βοσκής και καταφύγιο πειρατών με ελάχιστα χωριά, που αναφέρονται σε αγιορείτικα έγγραφα, χωρίς όμως μεγάλη διάρκεια ζωής. Τα χωριά που μαρτυρούνται τον 11ο αιώνα σε έγγραφα της μονής Αγίου Παντελεήμονος και μονής Βατοπεδίου ερημώνονται στις αρχές του 14ου αιώνα πιθανόν εξαιτίας της παροδικής εγκατάστασης στην Κασσάνδρεια της Καταλανικής Εταιρείας (1307-1309). Χωριά που μνημονεύονται, γύρω στον 14ο αιώνα σε έγγραφα της μονής Μεγίστης Λαύρας, στις αρχές του 15ου αιώνα έχουν ήδη εγκαταλειφθεί. Οι προσπάθειες του Ιωάννη Ζ' Παλαιολόγου για ανασυγκρότηση του βορείου τουλάχιστον τμήματος της χερσονήσου δεν είχαν μέλλον και ο 15ος και 16ος αιώνας θεωρούνται μια περίοδος συνολικής ερήμωσης της Κασσάνδρας και χρησιμοποίησής της ως χειμαδιά.
Η ανακάλυψη όμως ενός οργανωμένου νεκροταφείου στη Βάλτα, με μια διαχρονικότητα από τους πρωτοβυζαντινούς αιώνες ως τα τέλη του 15ου αιώνα, υποδηλώνει ότι ίσως τα πράγματα δεν ήταν ακριβώς έτσι. Αν πρόκειται για μια μεμονωμένη περίπτωση ή έχει καθολικότερη ισχύ, θα το δείξει η μελλοντική αρχαιολογική έρευνα. Κατά τη διάρκεια της ανασκαφής από την 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, σε εκσκαφή οικοπέδου εντός του οικισμού, εντοπίσθηκαν ελληνιστικές αρχαιότητες και ερευνήθηκαν από την 16η Εφορεία Προϊστορικών & Κλασσικών Αρχαιοτήτων.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
Λήδα Τόσκα & Γεώργιος Χατζάκης «ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΣΤΗ ΒΑΛΤΑ (ΚΑΣΣΑΝΔΡΕΙΑ)»
10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων
ΕΡΕΥΝΑ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗ & ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ-ΧΑΡΤΩΝ-ΚΕΙΜΕΝΩΝ:
Βαγγέλης Κατσαρίνης
Ηλεκτρονικός - Κατασκευαστής Ιστοσελίδων Διαδικτύου
© Sunspot Web Design 2008-2021 ®

© Sunspot Web Design 2019-2021 ®
© Sunspot Web Design 2019-2021 ®
Σχεδιασμός & Ανάπτυξη
Αρχείο Φωτογραφιών-Φωτογράφιση
63077 Kassandria Kassandra Halkidiki
Τηλ. +302374023330 & +306971783050
e-mail: kass2010@otenet.gr

design-graphics-vangelis-katsarinis
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση
Tuesday, January 12, 2021
και γενικά η αναπαραγωγή των κειμένων της ιστοσελίδας, με οποιοδήποτε μέσο ή τρόπο, τμηματικά ή περιληπτικά, χωρίς γραπτή άδεια του δημιουργού. Οι φωτογραφίες αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία του Sunspot Web Design, βάσει του νόμου 2121/1993 και της Διεθνούς Σύμβασης της Βέρνης (που έχει κυρωθεί με το νόμο 100/1975). Σημειώνεται ότι η πνευματική ιδιοκτησία αποκτάται χωρίς καμία διατύπωση και χωρίς την ανάγκη ρήτρας απαγορευτικής των προσβολών της. Όλες οι δημοσιευμένες φωτογραφίες αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία των φωτογράφων και διέπονται από τους νόμους του Ελληνικού Κράτους περί πνευματικών δικαιωμάτων. Δεν επιτρέπεται να αναπαράγετε τo site, εξ ολοκλήρου ή τμηματικά, χωρίς την έγγραφη άδεια των διαχειριστών. Εάν επιθυμείτε να χρησιμοποιήσετε μία ή περισσότερες από τις φωτογραφίες για παρουσίαση σε έντυπο ή ηλεκτρονικό μέσο, υποχρεούστε να αναφέρετε στην ίδια σελίδα και σε ευκρινές σημείο το website: https://kassandria.gr/ως πηγή των εικόνων (link).